Basiliek van Koekelberg

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Namiddaguitstap van dinsdag 25 november 2014.

‘Bezoek aan de Basiliek van Koekelberg’

Het is niet gebruikelijk dat er een relaas wordt gedaan van een bedrijfsbezoek of een tussendoor uitstapje maar ditmaal ga ik het toch doen. Dat om de eenvoudige reden dat we allen wel benieuwd zijn waar onze jarenlange giften tijdens de zondagsmis of op school zijn terechtgekomen.
Wel, ik kan jullie geruststellen, we hebben letterlijk ons steentje (tegeltje) bijgedragen.
Onze namiddagbezoeken starten we meestal met een etentje en dat was nu ook zo. Na wat gedwongen afzeggingen en andere beslommeringen gingen we nog met 41 aanzitten in het restaurant tussen de constructiepalen van de basiliek.
Ben je in Brussel, dan eet je er ‘kieken’ of ‘stoemp met worst’. Het koninginnenhapje mocht gerust hap genoemd worden en de ‘stoemp’ was overheerlijk, én de twee uiteinden van de worst bevonden zich op aanvaardbare afstand van mekaar. De bijhorende wijnen vielen in de smaak en de bediening was uitstekend. Het kon niet op want ter gelegenheid van ‘vrouwendag’ bood de kring de deelneemsters een koffie aan, maar in onze kring géén discriminatie, de mannen kregen er ook een, en dat werd door allen dankbaar geapprecieerd.
Om 14 uur werden we opgehaald door twee gidsen die elk een deel van de groep meenamen om alles en nog wat te vertellen over de basiliek.
De gidsen namen het wijselijk besluit om het programma om te draaien en begonnen met het panorama, dit om reden dat het nogal mistig was en hoe later op de middag hoe slechter het zicht zou worden. 
Langs de trap (er waren moedigen die van helemaal beneden tot boven de 360 treden hebben beklommen) of met de lift kwamen we 52,80 m hoog in de koepel van de basiliek. Buiten wandelden we rond de koepel en zagen Brussel met zijn historische en moderne gebouwen, of moeten we sommige gebouwen monumenten noemen. Hier ziet men ook dat alle lanen naar de basiliek lopen, zoals Leopold II dat wou. Het heel verre panoramazicht was ietwat te beneveld.
Daarboven bleek dat er eigenlijk nog veel geld nodig is om ten eerste nog voegwerken te voltooien en ten tweede reeds noodzakelijke herstel- en onderhoudswerken uit te voeren. Maar helaas, de bijdragen zijn er niet meer. We daalden af naar wat we het tussenverdiep zullen noemen. We bevonden ons op de rondgang van de vijfde grootste kerk van de wereld; grootste slaat niet op de hoogte maar de ruimte. De binnenafmetingen zijn: 141 m lang (het middenschip van ingang tot het hoogaltaar), 107,80 m breed (het transept) en 89,90 m hoog (tot in de nok van de koepel). De buitenlengte is 164,50 m en de hoogte met het kruis op de koepel meegerekend is 92,90 m. De diameter van de koepel is 33 m. 
De vier grotere zijn: op 4, de Duomo Santa Maria del Fiore in Florence; op 3, de St. Paul’s Cathedral in Londen; op 2, de Basilica di San Pietro (Sint-Pietersbasiliek) in Vaticaanstad en op 1 staat sedert 1989 de Basilique Notre-Dame de la Paix in Yamoussoukro, hoofdstad van Ivoorkust. Toenmalig president Felix Houphouët-Boigny moest de grootste hebben. De basiliek is gebouwd naar Sint-Pieters maar dan véél groter.
Van op de rondgang waarop we ons bevonden zagen we pas wat een immense ruimte de basiliek omvat.
Koning-bouwheer Leopold II wou een kerk als nationaal monument. Hij hield van Parijs en had Montmartre met de Sacré-Cœur in gedachte, hij wou iets dergelijks in Brussel. Maar waar vind je in Brussel een Montmartre, niet dus, dan maar op de heuvel van Koekelberg.
In de bloeitijd van de ‘art nouveau’ tekende architect Pierre Langerock plannen voor een neogotische kerk.
In oktober 1905 begon ‘Pieux Franki’ palen van ruim 20 meter in de heuvel te heien. Toen in 1909 geldschieter Leopold II overleed vertraagden de werkzaamheden en bij het uitbreken van WO I werden ze stilgelegd. De funderingen reikten juist tot de top van de heuvel. In 1918 werden plannen gemaakt om de bouw voort te zetten maar de werken werden slechts in 1926 hervat. De Gentse architect Albert Van Huffel veranderde helemaal de structuur en het zou een kerk worden met ‘art nouveau’ en  ‘neobyzantijnse’ elementen. Het geraamte van de kerk is een volledig betonnen constructie geworden, met ertussen en errond muren van baksteen, zandsteen of blauwe hardsteen; dat wat de buitenkant betreft. Aan de binnenkant werd de constructie gecamoufleerd met geëmailleerde terracottategels en marmer. De koepel werd bekleed met rood koper uit Katanga, of wat dacht je (nu is hij groen geoxideerd). Onze bijdragen zitten dus in die stenen, tegels en koper want de marmer werd na WO I door verschillende landen aan het arme maar moedige België geschonken. Zwarte marmer uit Brazilië, witte uit Italië en groene uit Portugal. Door de economische achteruitgang van de jaren dertig schoten de werken alweer maar langzaam op en tijdens WO II lag de bouw terug stil. De werkzaamheden werden in september 1944 hervat en eindigden in 1970, nu ja: ‘eindigden’, er moet, zoals reeds vermeld, hier en daar nog gevoegd worden.
Nog een reden waarom de bouwwerken zolang hebben aangesleept: de vlakke muren zijn nauwelijks een paar meter lang, de rest zijn al hoeken en kanten.
In 1952 kreeg de kerk van paus Pius XII de titel van ‘basilica minor’. Afgezakt naar de middenbeuk op het gelijkvloers zagen we boven de kooringang vlaggetjes met de Belgische kleuren steken; in andere kerken ziet men dat niet maar hier gaat het om een nationaal monument. Maar, in het glasraam achter het koor is de Vlaamse Leeuw verwerkt. Hiermee komen we op het communautaire vlak van het monument. Vlaams en Waals moesten in evenwicht zijn, vandaar glasramen met ‘Vlaamse’ teksten, andere met Franse en de neutrale hebben Latijnse teksten. Bij de ingang van het koor staat een schrijn met een reliek van de H. Albertus van Leuven. Het reliek werd na WO I door Frankrijk geschonken als eerbetoon aan koning Albert en komt uit de kathedraal van Reims. De basiliek is toegewijd aan het Heilig Hart en is ook parochiekerk. Achteraan in het koor staat boven het hoogaltaar een uitnodigende Jezus die met zijn linkerhand op zijn hart een zwaaiend gebaar maakt met zijn rechterarm om hem te volgen. Het H. Hartbeeld is een werk uit 1941 van Georges Minne. Onze gids zag in het beeld de gulle liefde van Jezus voor zijn compagnons. ’t Is alsof Jezus naar zijn kameraden roept: ‘Kom mannen we gaan er eentje drinken en ik betaal.’
Tussen de ondergrondse Franki-palen zijn er vergaderzalen en andere nuttige ruimtes ingericht, er kan op een klimmuur van 20 m hoog worden geklauterd.
De klok liep naar 17 uur en we moesten tegen dat uur buiten de basiliek zijn, daarom werd de rondleiding afgerond en konden we in het restaurant er ook eentje gaan drinken (het restaurant dient ook als revuetheater).
We zijn veel te weet gekomen over de basiliek; de ruimte heeft mij geïmponeerd maar ze heeft mij niet kunnen bekoren wat schoonheid aangaat. Misschien is ze wel mooi in haar soberheid.

Verslag: Daniël Van Renterghem


 

 

 

©copyright 2008 daniel.verbeke | gastenboek | feedback