Marc De Bie

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

LEDENVERGADERING VAN 12 NOVEMBER 2013

‘Leopold I, de Coburger’

door: Marc De Bie

Spreker schetste ons naast de levensloop van Leopold Georg Christian Friedrich van Saksen-Coburg-Saalfeld ook de tijd waarin hij werd geboren en leefde.
Leopold werd geboren op 16 december 1790 als zoon van Franz Friedrich Anton van Saksen-Coburg-Saalfeld en van Augusta Caroline Sophie van Reuss-Ebersdorf-Lobenstein. Hij was hun derde zoon en achtste kind, er werden tien kinderen geboren waarvan er zeven in leven bleven.
De Franse Revolutie was toen al ruim anderhalf jaar bezig, maar Leopold zei later dat de revolutie eigenlijk in 1790 begon en niet in 1789 met de Bestorming van de Bastille.  
De tijd was niet alleen revolutionair maar er was een economische achteruitgang met gebrekkige mobiliteit en slechte communicatie. Er was armoede, ook bij de Coburgers mede door vele erfeniskwesties in de familie en het gat in de hand van vader Franz. Leopold was bij zijn geboorte zowat de armste prins in Duitsland.
De familie werd onder curatele geplaatst en de Duitse keizer stelde zelfs een commissie aan die de hertogelijke schulden moest delgen en de uitgaven controleren.
Van vader Franz erfde Leopold zijn kunstzin en van moeder Augusta zijn schoonheid en haar harde vastberaden karakter, alsook haar zuinigheid (al was dat ook ietwat uit noodzaak). Bij Leopold werd die zuinigheid later hebzucht en gierigheid. Spreker liet intussen een foto rondgaan van de knappe jonge prins.
Grootmoeder Sophie Antoinette van Braunschweig-Wolfenbüttel, van vaders kant, ontfermde zich over Leopold en gaf hem tot zijn 11de jaar les, de rest van zijn opleiding kreeg hij van pastoor Gottlieb Scheler. Leopold was protestant en zou dat ook zijn hele leven blijven, hij was wel tolerant tegenover de rooms-katholieken.
Door moeder Augusta klom het hertogdom uit het financiële dal, zij begon met haar kroost te marchanderen.
Zij huwde haar veertienjarige dochter Juliane uit aan de perverse woesteling Constantijn, kleinzoon van de Russische keizerin Catharina de Grote. Zo verkreeg ze een dotatie van de Russen en verder wist ze voor haar oogappel Leopold een militaire graad te versieren, hij werd op 6-jarige leeftijd kapitein in het Engelse leger. Dat kon door de bestaande familiebanden met het Engelse koningshuis. Later zou Leopold de bestaande banden nog aanhalen en relaties tot stand brengen met alle Europese vorstenhuizen.
Leopold was een opportunist, daar hij alles wat Frans was begon te wantrouwen nam hij in 1805 dienst bij het leger van Moravië. Het leger beviel hem niet, hij nam ontslag en ging rechten studeren. Toen in 1806 de troepen van Napoleon het hertogdom Coburg bezetten trok Leopold naar Parijs en bood de keizer zijn diensten aan. Deze wou hem wel inlijven maar hij zou slechts de graad ‘adjudant’ krijgen. Leopold weigerde, hij had meer verwacht. Nu hij er toch was bood hij dan maar de adellijke dames van Parijs zijn diensten aan en die werden gretig aanvaard, zelfs door de keizerin (wordt beweerd)!
Toen het met Napoleon en zijn troepen bergaf begon te gaan nam Leopold met het Russische leger deel aan acties tegen Napoleon. In 1815 werd hij door de Russische legeroverheid benoemd tot veldmaarschalk.
Nadat Napoleon van het strijdtoneel was verdwenen werd Europa hertekend. In het evenwicht (balans) dat er was tussen oostelijk Europa (Rusland) en westelijk Europa (Engeland), met het Oostenrijks-Hongaars rijk ertussen, kregen de Verenigde Nederlanden de functie van buffer tegen Frankrijk.    
Toen de Engelse kroonprinses Charlotte Augusta van Wales zich verloofde met kroonprins Willem van Oranje ontstond er onrust in het oostelijk deel van Europa. Het rijke Engeland en de goed boerende Nederlanden zouden het Europees evenwicht verstoren. Toen Charlotte plots de verloving verbrak kwam ‘moeder Gusta’ op de proppen. Zij zond Leopold naar Engeland met de bedoeling Charlotte in te palmen. Dat lukte aanvankelijk niet maar uiteindelijk werd het de echte grote liefde tussen beiden. In 1816 huwde Leopold de kroonprinses van Engeland. Hun intense geluk mocht niet lang duren. Anderhalf jaar na hun huwelijk stierf, door een geneeskundige blunder, Charlotte in het kraambed van hun eerste kindje (zoon).
Leopold was zowel op psychisch als fysisch vlak gebroken. Hij werd lusteloos, zwaarmoedig, kreeg depressies en begon met zijn nieren te sukkelen en kreeg jicht daarbovenop.
Financieel ging het beter, hij de nuchtere, beredeneerde persoon had bij zijn huwelijk met Charlotte een riante dotatie bedongen (50.000 pond per jaar) die ook verder liep na haar dood. Hij legde hiermee de basis van het latere familiefortuin.
Leopold ging zich als afleiding ontfermen over Victoria, een nichtje van hem, de latere koningin van het Britse rijk. Ze raakten zo aan elkaar gehecht dat Leopold een aanbieding van de Mexicaanse troon weigerde en zelfs zijn toezegging voor de Griekse troon uiteindelijk verbrak want hij kon Victoria niet missen.
Toen het onafhankelijke België in 1830 een staatshoofd zocht werd ‘democratisch’ gekozen voor een koning.
Leopold werd gevraagd en hij werd van langs alle kanten gepusht om koning der Belgen te worden, en nog niet weinig door Engeland om van de zwaarwegende dotatie af te zijn.
Met tegenzin en onder zware condities aanvaardde hij het koningschap, maar hij beloofde Victoria haar dagelijks te schrijven en dat bleef hij bijna punctueel zijn verdere leven lang doen.
Intussen was er in 1826 voor de erfeniskwesties van de Coburgers een oplossing gekomen. Saalfeld werd afgestaan aan Saksen-Meiningen en Saksen-Gotha kwam er voor in de plaats.
Saksen-Coburg-Saalfeld werd Saksen-Coburg-Gotha, de naam waaronder wij ons vorstenhuis kennen.
Na de koffiepauze belichtte de voordrachtgever het leven van Leopold als koning der Belgen.
Op 17 juli 1831 komt Leopold vanuit Dover naar Calais en betreedt in De Panne voor het eerst het grondgebied van zijn koninkrijk, van daar reist hij naar Veurne. Op 18 juli is hij in Brugge en op 19 juli in Gent, gewaagd want daar huisden vele orangisten.
Op 20 juli reist hij al over Aalst door naar Brussel waar hij op 21 juli de eed van trouw aan de grondwet aflegt.
Bewust van wat zijn taak inhield, zag hij ook in dat België moest blijven bestaan. Bij de inval van de Nederlanders op 2 augustus 1831 roept Leopold, zonder voorafgaande toestemming van de regering, de hulp van Frankrijk in. Met goedkeuring van de Britten komt het Franse leger de Nederlanders verjagen.
Om te beletten dat de Fransen zijn rijk zouden inpalmen palmde hij de dochter van koning Louis Philippe van Frankrijk in. Een schoonvader zal zijn eigen dochter en schoonzoon toch niet verjagen?
Hij huwt op 9 augustus 1832 met Louise Marie van Orléans. Het is een ‘mariage de raison’, niet alleen op materieel vlak maar ook met de gedachte dat er nakomelingen moeten komen om de troon in stand te houden.
De frêle Louise Marie bevalt in 1833 van een zoon, Louis Philippe, die sterft echter in 1834. In 1835 wordt Leopold geboren, de latere koning Leopold II. Philippe (Filips) wordt in 1837 geboren, zijn zoon Albert zal Leopold II opvolgen. Dochter Charlotte wordt in 1840 geboren en zal naast haar echtgenoot Maximiliaan keizerin van Mexico worden, met noodlottige gevolgen.
Spreker vertelde vooral over het koningschap en het beheer van Leopold.
Als koning liet hij zich adviseren en bijstaan door capabele mensen (o.a. Jules Van Praet). Hij had een groot inzicht en was zeer plichtsbewust om de onafhankelijkheid te consolideren. Hij gebruikte hiervoor zijn relaties aan de verschillende Europese hoven. Hij bracht stabiliteit in België door eendracht te creëren tussen de liberalen en de katholieken, hiervoor was hij gul met toekennen van adellijke titels. Hij had economisch inzicht: zorgde ervoor dat in 1835 de 1ste trein op het Europese vasteland in België reed, investeerde in nieuwe industrie (stak er ook persoonlijk geld in) en zocht naar afzetgebieden, doch een kolonie (Guatemala) zat er niet in.
Daarnaast bleef hij te allen tijde een Coburger, hij arrangeerde, zoals zijn moeder, huwelijken met het oog op zijn relaties. In 1845 waren de Coburgers aan een feest toe, ze waren gelieerd met alle Europese koningshuizen.
Privé was Leopold ook zeer actief. Hij voldeed aan zijn huwelijksplicht maar had daarnaast ook verscheidene minnaressen, waarvan Arcadie Claret als de officiële kan worden betiteld. Met haar had hij twee zonen: Georg (1849) en Arthur (1852). Daarbij dient gezegd dat koningin Louise Marie in 1849 al erg ziek was en op 11 oktober 1850 kwam te overlijden, maar dat vergoelijkt zijn vreemdgaan niet.
De gezondheid van Leopold ging er steeds verder op achteruit en hij werd ongenietbaar en eenzaam.
Hij overlijdt op 10 december 1865. Zijn wens was in Windsor te worden begraven bij zijn geliefde Charlotte maar de Belgische regering weigerde dat.
De ritus bij de begrafenisplechtigheid was half protestants en half rooms-katholiek.
Spreker besloot met de conclusie: dat dankzij Leopolds vernuft, inzicht en diplomatisch beleid het onafhankelijke België bleef bestaan, en vermelde er terloops bij dat hij Vlaanderen zeer genegen was.
Door hem werd Vlaanderen economisch sterk en vond hij, in tegenstelling tot zijn Franstalige ministers, dat de Vlamingen op school (ook in de lessen) hun eigen taal mochten gebruiken.
Tot hier een weinig van het vele en het boeiende dat de heer De Bie over onze eerste koning vertelde.                                                                                                                       

Verslag: Daniël Van Renterghem


 

 

 

©copyright 2008 daniel.verbeke | gastenboek | feedback