Mark De Bie

Albert I

Koninging Elisabeth

Leopold III

Prins Karel

Prinses Marie-José

 

 

 

 

 

 

LEDENVERGADERING VAN 14 NOVEMBER 2017

“Koning Albert I – Mythe en Werkelijkheid”

Door de heer Mark De Bie

Uitgerekend op de vooravond van Koningsdag (vroeger het Feest van de Dynastie) kwam de heer De Bie ons voor het vijfde opeenvolgende jaar vertellen over een lid (leden) van ons koningshuis. We vierden een lustrum.

Albert I, de rots, het complot

Spreker gaf een korte geschiedenis hoe Albert, prins van België, de troonopvolger werd van koning Leopold II.
Als vierde in de rangorde had men nooit gedacht dat Albert ooit Koning der Belgen zou worden.
Toen prins Leopold, enige zoon van Leopold II, in 1869 overleed werd Filip, broer van de koning, kroonprins. Maar deze weigerde pertinent want dan moest hij zijn status van levensgenieter/bon-vivant laten varen.
Ook door het feit dat hij op zijn 30ste doof werd, voelde hij zich ongeschikt voor het koningschap.
Filip huwde met Marie von Hohenzollern-Sygmaringen en zij kregen vijf kinderen: Boudewijn, Henriette, Josephine Marie, Josephine Carola en Albert. Boudewijn overleed in 1891 en vader Filip in 1905. Zo werd Albert op zijn beurt kroonprins. Geboren op 8 april 1875 werd hij in Laken opgevoed met Frans als voertaal.
Hij sprak redelijk Duits en wat Engels en lalde een paar woorden gebrekkig Nederlands (Vlaams).
Met het oog op de toekomst trok hij naar de Militaire School. Zijn privéleraar Emile Waxweiler bouwde aan het imago van Albert. Zijn dictieleraar Emile Sisogne leerde hem het socialisme kennen. Alberts intellectuele peil reikte niet hoog maar hij werd grondig voorbereid op het koningschap.
Albert was een echte Coburger – losse handjes en een groot libido – hij was nuchter, behoedzaam, twijfelend en
chronisch depressief. Hij was een groot motorfanaat en hij leerde vliegen, maar hij hield niet van paarden; de man die de bijnaam Roi Chevalier (Koning Soldaat/Koning Ridder) kreeg.
Hij maakte kennis met Elisabeth, de Beierse prinses von Wittelsbach. Hij was een beer van 1m92, zij was een kleine maar pittige jongedame. Hij huwde haar in München op 2 oktober 1900, al was zij niet diegene die hij in eerste instantie verkoos. Hij noemde het huwelijk een loterij, ze hadden echter vele gemeenschappelijke interesses, doch verder was zij alles wat hij niet was: extravert, eigenzinnig, ongeremd en optimistisch. Daarbij was zij bijzonder muzikaal. Zij was geen “Beierse boerentrien” maar een sterke persoonlijkheid. Hun contrasten trokken mekaar aan en de liefde groeide, hij noemde haar ‘mein kindchen’. Ze kregen drie kinderen: Leopold (1901-1963) – later koning Leopold III, Karel (1903-1983) – na WO II prins-regent en Marie-José (1906-2001) – huwde met Umberto van Savoye, die in mei/juni 1946, als Umberto II, 33 dagen koning van Italië was.
Bij het overlijden van Leopold II op 17 december 1909 werd diens minst genegen neef Albert de troonopvolger.
Albert legde op 23 december 1909 de eed af die hem tot derde Koning der Belgen kroonde. De dagen vóór zijn kroning was hij neerslachtig, maar de optimistische Elisabeth beurde hem op met “Wir schaffen daβ”.
In zijn troonrede had hij het over de culturele opbloei en de sociale rechtvaardigheid.
Hier ging het verhaal over de voorgeschiedenis naadloos over in de duiding ‘wie, wat en hoe’ hij was als vorst.
Albert droomde van een links-liberaal/socialistisch België en zijn raadgevers waren dan ook van die strekking.
In de beginjaren van zijn koningschap verzeilde Europa in een politieke chaos, er dreigde oorlog. In 1913 schreef de Duitse keizer, zijn neef Wilhelm II, hem een brief omtrent de Belgische neutraliteit. Duitsland kon die niet garanderen en vroeg Albert te kiezen: die opgeven of behouden. Albert koos voor de neutraliteit en werd alzo vijand van Duitsland want België kwam in wezen aan de zijde van de andere neutraliteitgaranderende landen, Frankrijk en Engeland, te staan.
Bij de Duitse inval op dinsdag 4 augustus 1914 stelde koning Albert zich aan het hoofd van de strijdkrachten. Eigenlijk ongrondwettelijk want in de grondwet stond niet dat de koning de opperbevelhebber was van de krijgsmacht. Terwijl zijn regering naar het Franse Saint-Adresse nabij Le Havre vluchtte, bleef hij bij zijn manschappen achter het IJzerfront; d.w.z. in twee villa’s in De Panne. Van hieruit bezocht hij en Elisabeth de frontsoldaten, maar ze trokken ook regelmatig op vakantie naar het Franse Hardelot-plage – alleen of tezamen.
Om de Amerikanen te overhalen zich bij de geallieerden aan te sluiten, werden propagandafilmpjes gemaakt over de Koning Soldaat en zijn volk die geknecht werden door de Duitse bezetter. De Belgen speelden een martelaarsrol om de Amerikanen te overtuigen.
De koning liet zijn manschappen niet deelnemen aan zware veldslagen. Pas als de Amerikanen in 1917 militaire hulp boden, vochten ook de Belgische troepen mee. Door die late deelname aan de gevechten vielen er maar 36.000 Belgische slachtoffers in de Groote Oorlog t.o.v. een totaal van 9,5 miljoen oorlogsslachtoffers.
De meeste vaderlandse soldaten sneuvelden in september/oktober 1918.
Op 11 november 1918, de dag van de wapenstilstand, vestigde Albert zijn hoofdkwartier in Loppem. Daar heeft een soort staatsgreep plaatsgevonden. Hij ontsloeg de wettelijke regering en hij ontving de dag zelf al vertegenwoordigers van het bezette gebied. Hun eisen waren: algemeen enkelvoudig stemrecht (alleen voor mannen) en Vlaams hoger onderwijs. Wegens het anti-Vlaams klimaat dat er toen heerste werd dit laatste uiteindelijk op de lange baan geschoven.
Op 14 november ontving hij er nog een aantal prominenten van verschillende opinies.
Op 21 november werd de ‘regering van Loppem’ gevormd, een progressieve compromisregering van katholieken, liberalen en socialisten (Union sacrée). Albert beïnvloedde en woog op deze regering.
Na het Verdrag van Versailles, ondertekend op 28 juni 1919, was de Belgische regering ontgoocheld. België maakte als compensatie voor de geleden verliezen aanspraak op het Nederlandse Zeeland tot aan de Schelde, het Duitse gebied tot aan de Rijn en het Groot-Hertogdom Luxemburg.
België werd van de onderhandelingen uitgesloten en kreeg als troostprijzen: de Oostkantons en in Afrika  Ruanda-Urundi, deel van de Duitse kolonie Duits-Oost-Afrika, als mandaatgebied van de Volkenbond.
Het verdrag belastte Duitsland zo zwaar dat het de voedingsbodem werd voor het nazisme en WO II.
Economisch ging België in de daaropvolgende jaren erop achteruit. In 1921 was onze economie er beroerd aan toe en dat beterde nauwelijks tot de ‘Wall Street-crash’ in oktober1929 ons knock-out sloeg.
Albert verloor een zeer groot deel van zijn vermogen. Hij veranderde van gedrag, stopte met roken, werd vegetariër, werd depressief en dacht aan aftreden. Maar dan kwam 17 februari 1934.
Volgens officiële bron vertrok koning Albert die middag om 12.15 uur naar Marche-les-Dames om er zijn geliefde sport, bergbeklimmen, te beoefenen.
Wat er daar gebeurde weten we allemaal of weten we juist helemaal niet.
Over het voorval werd er een officieel tijdsschema opgesteld omtrent wat er gebeurde vanaf 12.15 uur, toen de koning in Laken vertrok tot zijn stoffelijk overschot er terug aankwam om 4 uur in de nacht van 18 februari.
Na uren geknoei bij het zoeken naar de koning werd diens lijk om 2 uur ’s nachts gevonden aan de voet van een andere rots dan deze welke hij wou beklimmen.
Om 5.45 uur was het parket (al) klaar met het proces-verbaal waarin te lezen stond dat Albert op 17 februari om 16 uur was overleden. Het proces-verbaal was onnauwkeurig en was noch gedateerd noch gesigneerd. Daarbovenop was er geen officiële overlijdensakte vanwege een dokter.
Insinuaties, roddels en verdenkingen begonnen de ronde te doen. Was Albert verongelukt of vermoord?
Bij inzage van het proces-verbaal werden al gauw veel vragen gesteld, o.a. over de personen en instanties die bij het zoeken werden ingezet. Waarom werden niet vlugger gendarmerie en leger ingezet?
Het griezelig precieze tijdsschema was van verdacht allooi.
De toestand van het stoffelijk overschot leidde al vlug tot speculaties. Buiten een gat in het hoofd, had het lichaam voor de rest niet één schrammetje. Hij werd gevonden met armen en benen voorwaarts gericht. Werd hij ergens anders vermoord (Laken) en in de kofferbak van een wagen naar de verkeerde rots in Marche-les-Dames gevoerd? Getuigenissen en de onnauwkeurigheden in het proces-verbaal wezen en wijzen naar mogelijks moord. Gissing: was het zelfmoord, een ongeval of moord door derden?
- Zelfmoord: Albert was een groot deel van zijn fortuin kwijt en was depressief.
- Ongeval: deed hij een dodelijke val bij het verlaten van een bordeel op de Louisalaan?
- Moord: door Elisabeth of in haar opdracht, door zijn Duitse minnares, door één van de vele minnaars (een heel symfonieorkest) van Elisabeth, door de echtgenoot van één van zijn vele andere minnaressen?
Het bleef en blijft gissen, we zullen mogelijks pas uitsluitsel krijgen als het hof transparanter wordt.  
Werd alles zo geënsceneerd omdat het beeld van de modelechtgenoot, brave huisvader en held (Koning Soldaat) moest blijven bestaan?
De Amerikaanse president Woodrow Wilson had hem na de wapenstilstand de grootste koning genoemd en de dapperste onder de dapperen.
De mythe moest worden in stand gehouden.

We hadden terug de gehele voordracht lang aan de lippen van de heer De Bie gehangen, wat een bovenmaats boeiende spreekbeurt alweer. Hiervoor kreeg hij van allemaal een daverend applaus en een welverdiende dank.

Verslag: Daniël Van Renterghem


 

 

 

©copyright 2008 daniel.verbeke | gastenboek | feedback